Czosnek a zdrowie, czyli superfoods w kuchni

Pochodzenie czosnku

Czosnek pochodzi z Azji – pomysł na jego zastosowanie jako pierwsi odkryli Chińczycy (również w dzisiejszych czasach Chiny są największym producentem czosnku na świecie). Dopiero później roślina ta trafiła na inne kontynenty – m.in. do Europy i Afryki. Co ciekawe, podobno sam faraon Cheops dostrzegł wyjątkową moc ukrytą w czosnku i nakazał spożywanie go budowniczym słynnej piramidy. Czosnek jadali również żołnierze amerykańscy podczas wojny koreańskiej, co miało poprawić ich sprawność. Do Polski to wyjątkowe warzywo dotarło prawdopodobnie w czasach średniowiecza. Często spożywano je w połączeniu z mlekiem i miodem jako specyfik wspierający układy: oddechowy i trawienny. Rozwój badań w XX wieku potwierdził, że czosnek kryje w sobie ogrom cennych składników. Jakich?

Czosnek – wpływ na organizm

Czosnek pospolity składa się głównie z wody oraz węglowodanów, jednak można znaleźć w nim również białko. Ta lecznicza roślina jest bogata w składniki, które mają pozytywny wpływ na funkcjonowanie naszego organizmu. Są to między innymi:
- siarka,
- potas,
- fosfor,
- wapń,
- chrom,
- żelazo,
- magnez,
- witaminy A, C i te z grupy B,
- antyoksydanty,
- aminokwasy,
- flawonoidy

Niezwykle cenną substancją w składzie czosnku jest również allina, która po mechanicznym roztarciu/przecięciu przekształca się w allicynę. To właśnie ona odpowiada za charakterystyczny zapach, a jednocześnie jest silnie bakteriobójcza. Stąd wiele osób stosuje czosnek jako naturalny antybiotyk.

Czosnek – właściwości lecznicze

Badania na całym świecie wskazują, że czosnek to wspaniały dar natury o szerokim zastosowaniu prozdrowotnym:
- działa przeciwwirusowo, przeciwgrzybicznie, przeciwnowotworowo i bakteriobójczo,
- zwiększa odporność,
- odprowadza śluz z organizmu,
- niszczy pasożyty,
- zmniejsza ból gardła,
- pomaga wyregulować ciśnienie krwi i zbić gorączkę,
- wspiera układ trawienny,
- zapobiega miażdżycy.

To kilka z przykładów tego, ile dobrodziejstw niesie ze sobą włączenie czosnku do diety. Jeśli zastanawiasz się, kto wygrywa w starciu czosnek a wirusy/bakterie, to odpowiadamy: możesz być pewna/pewien, że czosnek! Najlepiej spożywać go w formie surowej – 2 ząbki świeżego dziennie to optymalna porcja. W ajurwedzie znana jest praktyka jedzenia czosnku tuż po wstaniu z łóżka. Badania potwierdzają, że ten sposób pomaga oczyścić organizm i skorzystać z naturalnych właściwości rośliny w pełnej mocy. Zatem jak jeść czosnek na czczo? Zmiel go (lub drobno posiekaj), a następnie zjedz dwie łyżki tak przygotowanego warzywa.

Warto dodać, że czosnek to świetny sposób nie tylko na katar, na odporność, na przeziębienie, na grypę, na gardło czy na zatoki. Okład z czosnku możesz również wykorzystać na odciski i na kurzajki.

Czosnek – przeciwwskazania

Mimo wielu korzyści dla zdrowia są sytuacje, w których powinno się unikać czosnku. Jego spożywanie niewskazane jest między innymi w przypadku problemów z układem trawiennym (szczególnie przy ostrym nieżycie żołądka i jelit, chorobach wątroby). Osoby, które mają uczulenie na czosnek, również powinny usunąć go z jadłospisu. Co bardzo ważne, należy uważać, aby nie przesadzić z ilością jedzonego czosnku. Jego nadmiar może powodować problemy żołądkowe i bóle brzucha.

Czosnek – odmiany

Istnieje wiele odmian czosnku. Można je podzielić na dwie grupy:
- strzałkujące (nazywane też twardołodygowymi),
- niestrzałkujące (nazywane też miękkołodygowymi).

Różnią się przede wszystkim sposobem rośnięcia oraz wyglądem. Wiele osób decyduje się na uprawę czosnku we własnym ogródku. W Polsce można spotkać różne, krajowe odmiany czosnku. Oto przykłady: Arkus, Harnaś, Orkan, Orlik, Zawrat.

Kiedy sadzić czosnek? To zależy, czy decydujemy się na wiosenny (czosnek jary) czy zimowy (czosnek ozimy) wariant. Warto zwrócić uwagę na ten aspekt podczas planowania domowej produkcji czosnku.

Czosnek jako przyprawa do dań

Czosnek może służyć też jako pyszna przyprawa, która doda smaku każdej potrawie.
W Zdrowej Zupie również doceniamy moc czosnku. Znajdziesz go w następujących zupach:
- z. batatowa (wersja wege oraz mięsna),
- z. pomidorowa z soczewica,
- z. krupnik (wersja wege oraz mięsna).

 

Batatowa wege

Batatowa mięsna

Pomidorowa z soczewica

Krupnik wege

Krupnik mięsny

Odwiedź nas na YouTube i posłuchaj o tym, dlaczego warto mieć w diecie zdrowe zupy:

Czosnek – gdzie kupić i jak przechowywać?

Czosnek znajdziesz zarówno w marketach, jak i na targowiskach, w warzywniakach czy sklepach ze zdrową żywnością. Zwróć uwagę na to, aby kupowany czosnek był najwyższej jakości. Staraj się wybierać czosnek ekologiczny. Jeśli natomiast kupujesz czosnek w formie zmielonej przyprawy, sprawdź, czy nie zawiera alergenów. Świeży czosnek najlepiej przechowywać w suchych, ciemnych miejscach o temperaturze pokojowej.

Możesz też zdecydować się na czosnek w tabletkach i w ten sposób skorzystać z jego właściwości leczniczych. Znajdziesz go w aptekach i sklepach ze zdrową żywnością. Pamiętaj tylko, że warto najpierw skonsultować ze specjalistą sposób przyjmowania tego suplementu.

Przepisy na naturalny antybiotyk i syropy z czosnku

Czosnek to istotny element apteczki złożonej z darów natury. Oto proste przepisy na domowe mikstury, które wspomogą organizm w chorobie oraz podniosą naszą odporność.

NATURALNY ANTYBIOTYK – przepis

Składniki:
• posiekany czosnek (ok. ¼ szklanki)
• posiekana cebula (ok. ¼ szklanki)
• ocet jabłkowy (700 ml – najlepiej naturalny, ekologiczny)
• utarty, świeży imbir (ok. ¼ szklanki)
• zmielona kurkuma (2 łyżki),
• papryczki chilli (2 sztuki) łyżki kurkumy w proszku,
• utarty chrzan (2 łyżki)
• mielony pieprz (szczypta)

Przygotowanie:
1. Dobrze wymieszaj ze sobą wszystkie składniki (oprócz octu) w misce.
2. Przygotuj duży, szklany słoik.
3. Wsyp do słoika wymieszane składniki, a następnie wlej ocet jabłkowy.
4. Odstaw miksturę w chłodne, ciemne miejsce na około 2 tygodnie. Możesz również schować specyfik do lodówki.
Ważne! Pamiętaj, aby co jakiś czas wstrząsnąć słoikiem. Dzięki temu zawartość szklanego opakowania jeszcze lepiej się ze sobą wymiesza. 5. Po dwóch tygodniach przecedź płyn przez gazę i przelej go do szklanej butelki/słoika.
6. Korzystaj z mocy naturalnego antybiotyku!

Ważne! Tego domowego preparatu nie należy podawać małym dzieciom.
Dorośli mogą pić miksturę profilaktycznie (1 łyżka dziennie) lub w czasie choroby (kilka łyżek dziennie) – najlepiej po posiłku. Dobrym rozwiązaniem jest też rozcieńczenie płynu w wodzie.

SYROP Z CZOSNKU – przepis 1

Składniki:
• ząbek czosnku (posiekany lub utarty)
• mleko (250 ml - najlepiej bez laktozy)
• miód (1 łyżka - najlepiej naturalny, ekologiczny)
• masło GHEE (opcjonalnie)

Przygotowanie:
1. Podgrzej mleko w garnku.
2. Dodaj miód i czosnek (możesz dodać też masło GHEE – opcjonalnie).
3. Gotuj wszystkie składniki do momentu rozpuszczenia się składników) w temperaturze powyżej 50 stopni.
4. Korzystaj z mocy syropu!

SYROP Z CZOSNKU (dla dzieci) – przepis 2

Składniki:
• główka czosnku (1 sztuka)
• sok z 1 cytryny
• miód (3 łyżki - najlepiej naturalny, ekologiczny)
• przegotowana, ostudzona woda (1 szklanka)

Przygotowanie:
1. Przeciśnij czosnek przez praskę i wrzuć go do miski.
2. Dodaj resztę składników (sok z cytryny, miód, wodę) i wymieszaj całość.
3. Przygotuj czysty słoik (możesz wykorzystać szklane opakowania po produktach Zdrowej Zupy).
4. Wlej wymieszane składniki do słoika, a następnie odstaw w chłodne oraz ciemne miejsce.
5. Odczekaj 48 godzin.
6. Przecedź miksturę przez gazę i wlej płyn do szklanej butelki/słoika.
7. Korzystaj z mocy syropu!

Ważne! Syrop mogą pić dzieci od drugiego roku życia.

Czosnek niedźwiedzi

Warto wspomnieć również o czosnku niedźwiedzim. Ma wszystkie właściwości czosnku pospolitego, a nawet przewyższa go pod względem zawartości pewnych substancji. Czosnek niedźwiedzi bardzo przypomina czosnek ozdobny, stąd można pomylić te dwie rośliny. Podczas zakupów warto wrzucić do koszyka tę przyprawę i samej/samemu przekonać się, jak czosnek leczy.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani dietetycznej. Przed wprowadzeniem istotnych zmian w diecie, szczególnie w przypadku chorób współistniejących (Hashimoto, PCOS, insulinooporność, celiakia), zaleca się konsultację z lekarzem lub certyfikowanym dietetykiem klinicznym.